เวลาเกิดกับปาจื่อ ทำไมต้องใช้เวลาดวงอาทิตย์จริง และไม่รู้เวลาเกิดทำอย่างไร

เสายามคือเสาที่ผิดง่ายที่สุดในปาจื่อ เพราะคนส่วนใหญ่เอาเวลาในใบเกิดไปเทียบตารางยามตรง ๆ ทั้งที่ตำราไม่ได้นับแบบนั้น บทความนี้อธิบายว่าตำรานับอย่างไร ทำไมจังหวัดที่เกิดถึงมีผล และความเชื่อเรื่อง "บวก 1 ชั่วโมงเป็นเวลาจีน" มาจากไหน

ตำรานับยามจากดวงอาทิตย์ ไม่ใช่นาฬิกา

ปาจื่อถูกพัฒนาขึ้นก่อนโลกมีเขตเวลาเป็นพันปี ยามในตำราจึงอิงกับ เวลาดวงอาทิตย์จริง (真太陽時) คือ เที่ยงวันหมายถึงเวลาที่ดวงอาทิตย์อยู่สูงสุดกลางฟ้าของที่นั่น เที่ยงคืนคือครึ่งทางระหว่างเที่ยงวันสองวัน

นาฬิกาที่เราใช้เป็นเวลาเขต ประเทศไทยใช้ UTC+7 ซึ่งอ้างอิงเส้นลองจิจูด 105 องศาตะวันออก แต่เส้นนั้นอยู่แถวชายแดนลาวฝั่งอุบลราชธานี พื้นที่ส่วนใหญ่ของไทยอยู่ตะวันตกกว่านั้น ดวงอาทิตย์จึงมาถึงกลางฟ้า "ช้ากว่า" นาฬิกา องศาละ 4 นาที

ยังมีตัวแก้อีกตัวคือ สมการเวลา เพราะวงโคจรโลกเป็นวงรี ดวงอาทิตย์จึงเร็วหรือช้ากว่านาฬิกาตามวันในปี ตั้งแต่ลบ 14 นาที (กลางกุมภาพันธ์) ถึงบวก 16 นาที (ต้นพฤศจิกายน) ตัวอย่างคนเกิดแพร่ 6 ตุลาคม เวลา 19:57 ลองจิจูดทำให้ช้า 19 นาที แต่สมการเวลาวันนั้นบวก 12 นาที สุทธิเวลาจริงคือ 19:50

ผลต่อเสายามและเสาวัน

ยามเปลี่ยนทุกชั่วโมงคี่ (01:00 03:00 05:00 ...) คนที่เกิดภายใน 30 นาทีหลังชั่วโมงคี่ตามนาฬิกา มีโอกาสสูงที่เวลาจริงจะตกไปอยู่ยามก่อนหน้า

ตัวอย่าง: เกิดเชียงใหม่ 13:10 ตามนาฬิกา เทียบตารางตรง ๆ ได้ยาม 未 (13:00–15:00) แต่เวลาจริงคือ 12:46 ยามจึงเป็น 午 ซึ่งเป็นคนละยาม และเสายามที่ต่างกันเปลี่ยนทั้งธาตุในดวง สิบเทพ และบางกรณีเปลี่ยนธาตุที่ควรเสริม

ที่หนักกว่าคือคนเกิดหลังเที่ยงคืนเล็กน้อย เช่น เกิดกรุงเทพ 00:10 เวลาจริงคือ 23:50 ของวันก่อนหน้า เสาวันเปลี่ยน ซึ่งแปลว่าธาตุประจำตัวเปลี่ยนไปเลย

แล้ว "บวก 1 ชั่วโมงเป็นเวลาจีน" ล่ะ

ความเชื่อนี้พบในบางสำนักของไทย เหตุผลที่ให้คือตำราเป็นของจีนจึงต้องใช้เวลาจีน (UTC+8) ซึ่งไม่ตรงกับหลักของตำรา ตำราไม่ได้ผูกกับเวลาปักกิ่ง แต่ผูกกับดวงอาทิตย์ ณ ที่เกิด คนจีนที่เกิดเมืองอุรุมชีทางตะวันตกของจีนก็ต้องลบจากเวลาปักกิ่งถึง 2 ชั่วโมงเช่นกัน

การบวก 1 ชั่วโมงทำให้ผลเพี้ยนไปในทิศตรงข้ามกับความจริงด้วยซ้ำ เพราะไทยต้องลบไม่ใช่บวก เว็บนี้ยังมีตัวเลือกนี้ให้สำหรับคนที่เคยดูกับสำนักที่ใช้วิธีนี้และอยากเทียบ แต่ค่าเริ่มต้นเป็นแบบตำรา

ไม่รู้เวลาเกิดทำอย่างไร

เลือก "ไม่ทราบเวลาเกิด" ระบบจะดูดวง 3 เสา (ปี เดือน วัน) สิ่งที่ยังอ่านได้คือธาตุประจำตัว ฤดูเกิด กำลังดวงโดยประมาณ ธาตุที่ควรเสริม และสิบเทพจาก 3 เสา สิ่งที่หายไปคือเรื่องลูก ลูกน้อง และบั้นปลายชีวิต

ถ้าอยากหาเวลาเกิดย้อนหลัง มีสองทางที่ใช้ได้จริง

1. สูติบัตรหรือสมุดฝากครรภ์ โรงพยาบาลบันทึกเวลาเกิดเป็นนาทีเสมอ ขอคัดสำเนาได้ที่เขตหรืออำเภอ
2. ถามแม่หรือญาติผู้ใหญ่ คนมักจำได้ว่าเกิดช่วง "เช้ามืด" "ก่อนเที่ยง" "หัวค่ำ" ซึ่งพอให้เดายามได้ ระบบมีคำเตือนเมื่อเวลาเกิดใกล้ขอบยามไม่เกิน 15 นาที ให้ใช้เป็นตัวเช็กว่าดวงของคุณไวต่อความคลาดเคลื่อนแค่ไหน

วิธีที่บางสำนักใช้คือทดลองดูดวงทีละยามแล้วดูว่ายามไหนอธิบายชีวิตที่ผ่านมาได้ตรงที่สุด วิธีนี้ใช้ได้แต่ต้องระวังว่าคนเรามักเลือกเชื่อสิ่งที่อยากเชื่อ

สิ่งที่เว็บนี้ทำให้

• กรอกเวลาตามใบเกิดตรง ๆ และเลือกจังหวัด ระบบแปลงเป็นเวลาดวงอาทิตย์จริงให้ โดยใช้ลองจิจูดของจังหวัดและสมการเวลาของวันเกิด
• แสดงเวลาที่ใช้คำนวณจริงใต้เสา และถ้าการนับแบบนาฬิกาตรง ๆ ให้เสาต่างจากตำรา จะบอกให้รู้ว่าทำไมผลไม่เหมือนเว็บอื่น
• เตือนเมื่อเวลาเกิดห่างจากขอบยามไม่เกิน 15 นาที หรือห่างจากรอยต่อสารทไม่เกิน 2 ชั่วโมง